Αριστοτέλης: Η σημασία της αφής στην αντίληψη

Στο έργο του «Περί Ψυχής», ο Αριστοτέλης αναδεικνύει τη σπουδαιότητα της αφής ως θεμελιώδους αίσθησης. Η Δρ. Έλσα Νικολαΐδου, μελετητής του Αριστοτελικού έργου, επισημαίνει ότι ο Αριστοτέλης θεωρούσε την αφή ως την πρώτη αίσθηση που υπάρχει σε όλα τα έμβια όντα.

Ο Αριστοτέλης συνδέει την αφή με τη γεύση, αναγνωρίζοντας ότι «το γευστό είναι κάτι το απτό». Εξετάζει διεξοδικά το αισθητήριο όργανο της αφής, διερωτώμενος αν είναι το δέρμα ή κάτι ανάλογο στα ζώα που δεν διαθέτουν δέρμα. Επισημαίνει τις αντιθέσεις που περιλαμβάνει το απτό, όπως θερμό-ψυχρό και ξηρό-υγρό.

Στο τρίτο βιβλίο του «Περί Ψυχής», ο Αριστοτέλης καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η αφή είναι αναγκαία για την επιβίωση. Χωρίς αυτήν, τα ζώα πεθαίνουν. Οι άλλες αισθήσεις, όπως η όραση και η ακοή, υπάρχουν «όχι του είναι ένεκα αλλά του ευ», δηλαδή για την ευζωία.

Η αφή δεν αφορά μόνο την επαφή με τους άλλους, αλλά και την αντίληψη του περιβάλλοντος, την απόκτηση πληροφοριών και την επιλογή του ωφέλιμου έναντι του βλαβερού. Η Δρ. Νικολαΐδου υπογραμμίζει ότι η έρευνα της αφής είναι ουσιώδης για την κατανόηση της ζωής και των βασικών λειτουργιών της.

Η Δρ. Έλσα Νικολαΐδου είναι συγγραφέας των βιβλίων «Η Φιλοσοφία της ευτυχίας: Ζήσε καλύτερα διαβάζοντας τους αρχαίους φιλοσόφους» (Μεταίχμιο, 2025) και «Φιλοσοφία για όλους: Γιατί να διαβάζουμε τους αρχαίους φιλοσόφους» (Μεταίχμιο, 2022).