Η μνήμη της Ανάστασης: Από βίωμα σε αφήγηση

Ένα άρθρο του 1993 από τον Χρ. Γιαννάκο αναλύει την εξέλιξη της μνήμης του ξεριζωμού από το 1974. Σήμερα, 52 χρόνια μετά τον ξεριζωμό, παρατηρείται μια μετατόπιση στην κοινωνική αντίληψη.

Οι 19χρονοι του 1974, που βίωσαν τον ξεριζωμό, αντιμετωπίζονται πλέον από κάποιους ως «παλιοί», ενώ η νεότερη γενιά δεν έχει την ίδια βιωματική σχέση με το γεγονός. Ο αρθρογράφος τονίζει ότι η μνήμη από βίωμα μετατρέπεται σε αφήγηση.

Το 1993, ο λόγος του Γιαννάκου ήταν άμεσα κατανοητός και φορτισμένος. Σήμερα, μπορεί να ακούγεται γραφικός σε ορισμένα αυτιά, καθώς οι λέξεις «χωριά», «σπίτια», «επιστροφή» δεν προκαλούν την ίδια συγκίνηση.

Αυτό δεν σημαίνει λήθη, αλλά μετασχηματισμό της μνήμης. Η τραγωδία αλλάζει μορφή και, αν δεν ανανεωθεί, κινδυνεύει να εκληφθεί ως παρωχημένη. Η αντίστιξη μεταξύ 1993 και σήμερα είναι κοινωνική: τότε η μνήμη ήταν κοινός τόπος, ενώ σήμερα είναι πεδίο διαπραγμάτευσης.

Το ερώτημα είναι πώς μεταφέρεται ένα τραύμα από τη γενιά που το έζησε σε αυτή που το κληρονόμησε, χωρίς να απονευρωθεί. Ο κίνδυνος είναι η μνήμη χωρίς αναστοχασμό να χάσει το βάρος της, οδηγώντας σε απώλεια νοήματος.